Een legertje grootmeesters

Alexander Kotov

How to think like a grandmaster?
Hoe denkt een grootmeester?  Als ik daar achter kan komen, zo dacht Alexander Kotov, zou ik mijn speelsterkte wel eens aanzienlijk kunnen verhogen.  Hij bestudeerde de zaak gedurende twee jaar, bracht zijn bevindingen in de praktijk en krikte zijn niveau op van minder dan meester naar grootmeester.  Zo vertelt hij zelf in de inleiding van zijn boek “How to think like a grandmaster”.  In zijn boek (uitgegeven in 1995 en nog steeds een bestseller, zegt Amazon) legt hij zeer duidelijk uit wat een zwakke speler zwak doet spelen en wat een sterke speler goed doet spelen.

In het eerste hoofdstuk beschrijft hij in detail de gedachtengang van de analyserende schaker en heeft het daarbij over gedachtensprongen, in cirkeltjes denken, vaag denken en andere problemen.  Dan gaat hij verder met andere zaken die bij de analyse komen kijken zoals de verschillende typen variantenbomen; met kale stammen, dichte kruinen en zo meer. En buiten de gedachtenwereld zijn er de omgevingsfactoren waarmee rekening gehouden moet worden. Deze zijn nooit allemaal te voorzien, maar enkel zijn er toch altijd: Kan je je opponent vertrouwen, moet je zitten of rondlopen tijdens de bedenktijd van de ander, en meer van die levensbelangrijke vraagstukken.

Het Kotov-syndroom
Ook ergens vooraan in het boek beschrijft hij een zeer bekende situatie, waar de meeste schakers af en toe wel eens mee te maken krijgen:  het gebeurt dat een speler tijdens een schaakpartij lang moet nadenken over een gecompliceerde stelling en daarin eigenlijk geen uitweg kan vinden. Als hij dan op de klok ziet dat hij (te) veel tijd is kwijtgeraakt, doet hij snel een zet, vaak een vreselijke zet die helemaal niet was geanalyseerd, en verliest zodoende de partij. Nadat Kotov dit had beschreven, werd deze vervelende situatie door veel spelers herkend en bevestigd.

Kotov behandelt heel veel onderdelen van het schaakspel en is daar zeer grondig in. Om je een idee te geven: het hoofdstuk waarin hij de oorzaken en het vermijden van blunders behandelt is onderverdeeld in volgende titeltjes:

  • Duizeligheid te wijten aan Succes
  • Geconditioneerde Reflexen
  • De Blinde Vlek
  • Door de Ogen van de Patzer – De Regel van Blumenfeld

Think Like a Grandmaster – Alexander Kotov

Om te besluiten vind ik dat Kotov een heel goede handleiding tot het schaken heeft afgeleverd, en als de schaker steeds zijn instructies weet te volgen, zal zijn niveau vast wel een etage of twee stijgen.
Maar de menselijke denkmachine draait niet altijd even gesmeerd.  Omdat een mens helemaal geen machine is, natuurlijk.  Ons denken wordt door heel wat meer beïnvloed dan het juiste voltage en zuivere software.  Tijdens een schaakpartij zijn we misschien wel met een heleboel dingen bezig die we nog niet helemaal verwerkt hebben, (Hoelang zou Trump nog meegaan?  Mijn belastingaangifte moet nog binnen!  Waarom stond die lege verpakking rattenvergif daar naast de soeppot?) waardoor ons denken niet meer zo zuiver en ordentelijk is als Kotov en wijzelf wel zouden willen.  Als alle clubleden hun tribulaties even van zich afschudden, enkele maanden een perfect mentaal equilibrium handhaven, hoeven ze nog maar op het boek hiernaast te klikken, het te lezen, en we starten ons volgend toernooi in september met een legertje grootmeesters.

Geplaatst in Schaakverhalen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.